Kanunlar we kararlar

Türkmenistanyň Patent Kanuny

Baş sahypaYlymlar akademiıasy
Döwlet ylmy-tehniki syýasaty
Kanunlar we kararlar
Baş sahypa  Bize hat ıaz  Atgarma

Döwlet ylmy-tehniki syýasaty
Ylmy dolandyrmak we ylmy-barlag işleri guramak
Maglumat
Taslamalar

Merkezi ylmy kitaphanasy
Arhiw



TÜRKMENISTANYŇ KANUNY "Ylmy-tehnologiýa parklary hakynda"

Şu Kanun ylmy-tehnologiýa parklarynyň döredilmegi we hereket etmegi bilen baglanyşykly hukuk, ykdysady we guramaçylyk gatnaşyklary ny düzgünleşdirýär.

TÜRKMENISTANYŇ KANUNY "Innowasiýa işi hakynda"

Şu Kanun Türkmenistanda innowasiýa işiniň hukuk, ykdysady we guramaçylyk esaslaryny kesgitleýär.

TÜRKMENISTANYŇ KANUNY "Döwlet ylmy-tehniki syýasaty hakynda"

>Şu Kanun Türkmenistanda döwlet ylmy-tehniki syýasaty döretmegiň maksatlaryny we ýörelgelerini hem-de onuň durmuşa geçirilmegini kesgitleýär, ylmy işiň subýektleriniň, döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň we ylmy önümi sarp edijileriň arasyndaky gatnaşyklary düzgünleşdirýär.

TÜRKMENISTANYŇ KANUNY "Ylmy edaralar hakynda"

Şu Kanun ylmy edaralaryň hukuk ýagdaýyny, maksatlaryny, wezipelerini we ygtyýarlyklaryny, olaryň kysymlaryny we görnüşlerini, ylmy edaralaryň işiniň döwlet tarapyndan düzgünleşdirilmegini kesgitleýär.

TÜRKMENISTANYŇ KANUNY "Ylmy işgäriň hukuk ýagdaýy hakynda"

Şu Kanun ylmy işgärleriň hukuklaryny, borçlaryny we jogapkärçiligini, olaryň hünär taýýarlygyna baha bermegiň ölçeglerini, şonuň ýaly-da Türkmenistanyň döwlet häkimiýeti we dolandyryş edaralarynyň ylmy işgäriň erkin ylmy döredijiliginiň kepilliklerini we durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmekdäki, ylmy işiň abraýyny ýokarlandyrmakdaky borçlaryny kesgitleýär.

TÜRKMENISTANYŇ KANUNY Ylmy intellektual eýeçilik hakynda

Şu Kanun «Türkmenistanda eýeçilik hakyndaky» Türkmenistan Kanunyna laýyklykda, intellektual (akyl) eýeçiligiň bir görnuşi bolup durýan ylmy intellektual eýeçilik obýektlerini döretmek we peýdalanmak maksady bilen alnyp barylýan ylmy-tehniki işde ýüze çykýan jemgyýetçilik gatnaşyklaryny düzgünleşdirýär.

Türkmenistanda ylmy we tehnikany ösdürmegiň ileri tutulıan ugurlarynyň SANAWY

Türkmenistanda ylmyň ösüşiniň esasy ileri tutulıan ugurlary getirilıär.

Ylmy-barlaglaryň we ıokary hünärli işgärleri taııarlamagyň netijeliligini ıokarlandyrmak hakynda

Bu Karar Türkmenistanyň durmuş-ykdysady özgermesiniň baş ugurlary boıunça ylmyň we tehnikanyň esasy meseleleriniň netijeli işlemegini üpjün etmek üçin, taııarlanyş derejesini artdyrmak üçin we ıokary bilimli ylmy işgärleri hünär synagy üçin kabul edildi.

Algoritmleriň, elektron hasaplaıjy maşynlar (EHM) üçin programmalaryň, maglumat bazalarynyň we integral mikroshemalaryň topologiıasynyň hukuk taıdan goralyşy hakynda

Bu Kanun arkaly EHM üçin, maglumatlar çeşmesi we integral mikroçyzgylaryň topologiıasy üçin antaritmleri peıdalanamak bilen baglanyşykly hukuky gorag, döretmek bilen baglanyşykly gatnaşyklar düzgüne girıär.

I bölüm. UMUMY DÜZGÜNLER

1-nji madda. Patent Kanuny bilen düzgünleşdirilıän gatnaşyklar

Şu Kanun oılap tapyşlaryň, senagat nusgalarynyň, haryt nyşanlarynyň we hyzmat ediş nyşanlarynyň /mundan beıläk «senagat eıeçiliginiň obıektleri» diılip alynıar/ hukuk taıdan goralmagy hem-de olaryň peıdalanylmagy netijesinde ıüze çykıan emläk gatnaşyklaryny we şonuň bilen baglanyşykly emläk däl şahsy gatnaşyklary, şeıle hem rasionalizatorlyk teklibiniň awtorynyň hukuklarynyň ykrar edilmegi bilen baglanyşykly gatnaşyklary düzgünleşdirıär.

2-nji madda. Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ıanyndaky patent wedomstwosy

Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ıanyndaky patent wedomstwosy /mundan beıläk «Türkmenpatent» diılip alynıar/ şu Kanuna laıyklykda senagat eıeçiliginiň ebıektleri baradaky zaıawkalary seretmek üçin kabul edıär, şol zaıawkalar boıunça ekspertiza geçirıär, patent /wagtlaıyn patent/, şahadatnama berıär, gorag dokumentleri hakyndaky maglumatlary resmi suratda çap edıär, şol wedomstwo hakynda Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan tassyklanıan Düzgünnama laıyklykda beıleki wezipeleri ıerine ıetirıär.

3-nji madda. Senagat eıeçiliginiň obıektleri, rasionalizatorlyk teklipler we olaryň hukuk taıdan goralyşy

  • Şu Kanuna laıyklykda senagat eıeçiliginiň obıektlerine oılap tapyşlar, senagat nusgalary, haryt nyşanlary we hyzmat ediş nyşanlary degişlidir, ıagny eger olar barada zaıawka berlip, Türkmenpatent tarapyndan berlen patentler, wagtlaıyn patentler /oılap tapyşlar we senagat nusgalary üçin/ hem-de şahadatnamalar görnüşinde Türkmenistanda hukuk taıdan goralmak hukugyna eıe bolan bolsalar degişlidir. Rasionalizatorlyk teklipler olary rasionalizatorlyk teklip diıip ykrar eden kärhanada, edarada ıa-da guramada / mundan beıläk «kärhana» diılip alynıar/ rasionalizatorlyk teklip üçin berilıän şahadatnama görnüşinde hukuk taıdan goralıar.
  • Senagat eıeçiliginiň obıektlerine, şeıle hem rasionalizatorlyk tekliplere bolan hukuk kanun arkaly goralıar.

    Fiziki ıa-da ıuridiki taraplar Türkmenistanda oılap tapyşlaryň, senagat nusgalarynyň we haryt nyşanlarynyň hem-de hyzmat ediş nyşanlarynyň hukuk taıdan goralmak hukugyna eıedirler.

  • Döwlet tarapyndan gizlin syr diılip ykrar edilen senagat eıeçiliginiň obıektleri şu Kanuna laıyklykda hukuk taıdan goralmaıar. Gizlin syrly oılap tapyşlar, senagat nusgalary bilen iş salyşmagyň tertibi ıörite kanunlar arkaly düzgünleşdirilıär.
  • Daşary ıurtlaryň fiziki ıa-da ıuridiki taraplary şu Kanunda hem-de senagat eıeçiliginiň obıektlerini goramak baradaky Türkmenistanyň beıleki kanunçylyk aktlarynda göz öňünde tutulan hukuklardan Türkmenistanyň halkara şertnamalary esasynda Türkmeniatanyň fiziki we ıuridiki taraplary bilen deň derejede peıdalanıarlar
  • Eger Türkmenistanyň baglaşan halkara şertnamasynda şu Kanundakydan başga hili kadalar bellenilen bolsa, onda halkara şertnamasynyň kadalary ulanylıar.

II bölüm. PATENTLIK UKYBLYLYGYň ŞERTLERI

4-nji madda. Oılap tapyşyň patentlik ukyby

1. Öňde goılan wezipe tehniki taıdan çözülen bolsa we ol hem-de peıdaly zat bolup, oılap tapyşlyk derejesine eıe bolan bolsa, şonda ol oılap tapyşlyk hasap edilıär.

Eger oılap tapyş ylmyň we tehnikanyň gazanan derejesiniň bir bölegi bolup durmaıan bolsa, onda ol täze oılap tapyş hasaplanıar.

Ylmyň we tehnikanyň derejesi bolsa Türkmenistanyň hem-de daşary ıurtlarda oılap tapyşyň birinjilik ıagdaıynda bolup durıan gününe çenli elıeterli bolan maglumatlaryň ähli çeşmeleri boıunça kesgitlenıär.

Eger oılap tapyşlyk peıdalanylanda ol ylmyň we tehnikanyň belli derejesine garaňda jemgyıete täze, has ıokary netijeler berip bilıän bolsa, onda ol peıdaly oılap tapyş hasaplanıar.

Eger oılap tapyş spesialist üçin ylmyň we tehnikanyň şu günki derejesinden görnetin gelip çykmaıan bolsa, onda ol oılap tapyjylyk derejesine eıe bolıar.

2. Oılap tapyşyň obıektleri aşakdakylardyr:

  • tilsimli enjam /desga/;
  • usul;
  • madda;
  • mikroorganizmiň ştampy;
  • ösümlikleriň we haıwanlaryň öıjükleriniň kulturasy /mikroorganizmleri/;
  • ozaldan mälim bolan tilsimli enjamy; usuly, maddany, ştampy täze ugur boıunça ulanmak;

3. Şu aşakdakylar oılap tapyş hasap edilmeıär:

  • ylmy teoriıalar
  • matematiki metodlar;
  • hojalygy guramagyň we dolandyrmagyň usullary;
  • şertli aňlatmalar, raspisaniıeler, kadalar;
  • akyl hereketlerini /operasiıalaryny/ ıerine ıetirmegiň usullary;
  • hasaplaıjy maşynlar üçin algoritmler we programmalar;
  • integral mikroshemalaryň topologiıasy;
  • desgalary, jaılary, territoriıalary planlaşdyrmagyň taslamalary hem shemalary;
  • ösümlikleriň sortlary we haıwanlaryň tohumlary;
  • önümleriň diňe daşky görnüşine degişli bolan we estetiki islegleri kanagatlandyrmak üçin niıetlenen teklipler;
  • jemgyıetçilik bähbitlerine, adamkärçilik we ahlak prinsiplerine ters gelıän çözgütler.

4. Eger zaıawka beriji /awtor/ ıa-da onuň özünden göni ıa sowa ıol bilen habar alan her bir adam oılap tapyşa degişli maglumaty aç-açan aıan eden bolsa, onda şol oılap tapyşyň /eger oılap tapyş baradaky zaıawka aıan edilen gününden beıläk on iki aıdan gijä galynman berlen bolsa / patentlik ukubyna täsir edıän ıagdaı diılip hasap edilmeıär. Şunda bu fakty subut etmek borjy zaıawka berijiniň üstüne ıüklenilıär.

5-nji madda. Senagat nusgasynyň patentlik ukybynyň şertleri

I. Senagat nusgalaryna önümiň öz daşky görnüşini kesgitleıän çeperçilik-konstruktorçylyk çözgütler degişlidir.

Senagat nusgasy täze, üıtgeşik özboluşly we senagat taıdan ulanarly bolsa, ol hukuk taıdan goralmak hukugyna eıe bolıar.

Eger önümiň estetiki we /ıa-da/ ergonomiki aıratynlyklaryny /zähmet sypatlaryny/ kesgitleıän düıpli alamatlarynyň tutuş jemi senagat nusgasynyň birinjilik ıagdaıyndaky gününe çenli dünıäde elıeterli bolup galan maglumatlardan mälim bolmasa, şol senagat nusgasy täze nusga hasap edilıär.

Senagat nusgasynyň täzeligini kesgitlemek üçin onuň Türkmenistanda beıleki adamlar tarapyndan aınybir senagat nusgalygy üçin ozal berlen hemem yzyna gaıtarylmadyk zaıawkalary, şeıle hem Türkmenistanda patentlenen senagat nusgalary nazara alynıar.

Eger senagat nusgasynyň düıpli alamatlary önümiň estetiki aıratynlyklarynyň döredijilikli häsiıetde bolmagyna getirıän bolsa, onda senagat nusgasy üıtgeşik özboluşly nusga hasaplanıar.

Eger degişli önümi taııarlamak arkaly senagat nusgasyny köp gezek gaıtalap çykaryp durmak boljak bolsa, onda ol senagat taıdan ulanarlykly nusga hasaplanıar.

2. Şu aşakdaky çözgütler patentlik ukyby ıok senagat nusgalary diılip hasap edilıär:

  • önümiň diňe tehniki wezipesi /funksiıasy/ bilen şertlendirilen çözgütler;
  • arhitektura obıektleri /kiçi arhitektura formalaryndan başgalary/, senagat, gidrotehniki desgalary we beıleki stasionar desgalar baradaky çözgütler;
  • adaty çap önümleri baradaky çözgütler;
  • suwuk, gaz şekilli, külke ıa-da şolara meňzeş maddalardan ybarat durnukly formasy bolmadyk obıektler baradaky çözgütler;
  • jemgyıetçilik bähbitlerine, adamkärçilik we ahlak prinsiplerine ters gelıan çözgütler.

3. Eger zaıawka beriji /awtor/ ıa-da onuň özünden göni ıa sowa ıol bilen habar alan her bir adam senagat nusgasyna degişli maglumaty aç-açan aıan eden bolsa, onda şol senagat nusgasynyň /eger senagat nusgasy baradaky zaıawka aıan edilen gününden beıläk alty aıdan gijä galynman berlen bolsa/ patentlik ukyby täsir edıän ıagdaı diılip hasap edilmeıär. Şunda bu şahty subut etmek borjy zaıawka berijiniň üstüne ıüklenilıär.

6-nji madda. Haryt nyşanlarynyň we hyzmat ediş nyşanlarynyň goranmak ukyplylygynyň şertleri

1. Haryt nyşany we hyzmat ediş nyşany /mundan beıläk «haryt nyşany» diılip alynıar/

  • munuň özi haısydyr bir ıuridiki taraplaryň ıa-da grażdanlaryň harytlarynyň hem-de hyzmatlarynyň beıleki ıuridiki taraplaryň ıa-da grażdanlaryň birkysymdan harytlaryndan hem-de hyzmatlaryndan /mundan beıläk «harytlar» diıip alynıar/ degişli suratda tapawutlanmagyna ıardam edıän aňlatmalardyr.

2. Türkmenistanda haryt nyşanyny hukuk taıdan goramak ygtyıary onuň şu Kanunda bellenen tertipde ıa-da Türkmenistanyň halkara şertnamalaryna görä döwlet belliginden /registrasiıasyndan/ geçirilmegi esasynda berilıär.

Haryt nyşany ıuridik tarapyň adyna, şeıle hem telekeçilik işini alyp barıan grażdanyň adyna bellige alnyp /registrirlenip/ bilner/

3. Haryt nyşanlary hökmünde söz düzüm aňlatmalary, şekillendiriş, göwrüm aňlatmalary we başga aňlatmalar hem-de olaryň utgaşdyrylmalary /kombinasiıalary/ bellige alnyp /registrirlenip/ bilner.

Haryt nyşany islendik reňkde ıa-da gatyşyk reňkde bellige alnyp /registrirlenilip/ bilner.

4. Şu aşakdaky aňlatmalardan ybarat bolan haryt nyşanlary bellige alynmaga goıberilmeıär:

  • tapawutlanma alamatlary bolmadyk aňlatmalar;
  • döwlet gerbleriniň, baıdaklarynyň we emblemalarynyň, döwletleriň resmi atlarynyň, halkara, hökümetara guramalaryny emblemalarynyň we gysgaldylan ıa-da doly görkezilen atlarynyň; resmi kontrollyk, kepillendirme we kesgitleme /gymmat bahaly daşlaryň probasyny kesgitleıän/ tagmalaryň, möhürleriň, sylaglaryň we beıleki tapawutlandyryş belgileriniň şekilini berıän aňlanmalar. Şeıle aňlatmalar haryt nyşanyna goralmaıan elementler hökmünde girizilip bilner –eger muňa degişli ygtyıarly organ ıa-da şolaryň eıesi razy bolsa.
  • harytlaryň belli bir görnüşini aňlatmak üçin ählumumy ulanyşyga giren aňlatmalar;
  • umumy kabul edilen simwollar we adalgalar /terminler / bolup durıan aňlatmalar;
  • harytlaryň görnüşini, hilini, mukdaryny, sypatyny, näme üçin niıetlenendigini, gymmatlylygyny, şeıle hem olaryň öndürilen ıa-da satuwa çykarylan ıerini we wagtyny görkezıän aňlatmalar;
  • olar ıalan bolsalar, ıa-da alyjyny haryt barada ıa ony taııarlaıjy barada ıalňyş pikire iterip bilıän bolsalar;
  • özüniň mazmuny boıunça jemgyıetçilik bähbitlerine, adamkärçilik we ahlak prinsiplerine ters gelıän bolsalar.

5. Şu aşakdakylar bilen:

  • Türkmenistanda birkysymly harytlar başga bir adamyň adyna ozal bellige alnan /registrirlenen/ ıa-da bellige aldyrtmak üçin hödürlenen /zaıawka berlen/ haryt nyşanlary bilen;
  • beıleki adamlaryň Türkmenistanda halkara ylalaşyklary esasynda goralıan haryt nyşanlary bilen;
  • birkysymly harytlar barasynda haryt nyşany üçin zaıawka gowuşmazdan ozal şol atlar babatda hukuk alan beıleki adamlara degişli bolan firma atlary /ıa-da olaryň bir bölegi/ bilen;
  • Türkmenistanda goralıan harytlaryň gelip çykan ıeriniň atlary /eger olar şol ady peıdalanmak hukugy berlen adamyň adyna bellige alnan haryt nyşanyna goralmaıan element hökmünde girizilen bolsa, onda muňa girmeıär/ aınybir bolan ıa-da gatyşyp gitme derejesine çenli meňzeş bolan aňlatmalar haryt nyşanlary hökmünde bellige alnyp /registrirlenip/ bilinmez.

6. Şu aşakdakylaryň şekilini berıän aňlatmalar haryt nyşanlary hökmünde bellige alynmaıar /registrirlenmeıär/:

  • senagat nusgalary - eger bulara bolan hukuk Türkmenistanda beıleki adamlara degişli bolsa;
  • Türkmenistanda atlary belli bolan ylym, edebiıat we sungat eserleri ıa-da şolardan alnan sitatalar, sungat eserleri ıa-da parçalar /fragmentler/ --awtorlyk hukugynyň eıesi ıa-da degişli ygtyıarly organyň razylygy bolmasa;
  • belli adamlaryň familiıasy, ady tahullasy we şolardan gelip çykıan her hili lakamlary, portretleri hem faksimelesi - şol adamlaryň, olaryň mirasdarlarynyň ıa-da degişli ygtyıarly organyň razylygy bolmasa.

7-nji madda. Rasionalizatorlyk teklipleriň goraglylyk ukyplylygynyň şertleri

I.Kärhana hödürlenen teklip şol kärhana üçin täzelik we peıdaly bolsa hem-de ol önümleriň konstruksiıasynyň, önümçiligiň tehnologiıasynyň hem-de ulanylyp gelinıän tehnikanyň ıa-da materialyň düzüminiň döredilmegini ıa-da üıtgedilmegini göz öňünde tutıan bolsa, şeıle teklip rasionalizatorlyk teklip diılip ykrar edilıär.

Eger şol kärhanada bar bolan maglumat çeşmelerine görä şol teklip ıa-da berlen teklip bilen aınybir teklip iş ıüzünde ulanmak üçin ıeterlik derejede mälim bolmadyk bolsa, onda rasionalizatorlyk teklip şony alan kärhana üçin täzelik bolup durıar. Awtoryň inisiatiwasy boıunça şol teklibiň zaıawka berilmezden ozal üç aıdan köp bolmadyk möhletiň dowamynda ulanylmagy rasionalizatorlyk teklibiň täzeligine täsir edıän ıagdaı diılip hasap edilmeıär.

Eger rasionalizatorlyk teklibiň ulanylmagy şol kärhananyň ykdysady netijäni ıokarlandyrmagyna ıa-da başga hili oňaıly netije gazanmagyna mümkinçilik berıän bolsa, şol teklip kärhana üçin peıdaly teklip hasaplanylıar.

2. Önümiň ygtybarlylygyny hem-de onuň hiliniň beıleki görkezijilerini peseldıän ıa-da zähmet şertlerini, işiň hilini ıaramazlaşdyrıan, şeıle hem töwerekdäki tebigy sredanyň hapalanmagyna getiren ıa-da hapalanmagyny artdyrıan teklipler rasionalizatorlyk teklipler diılip ykrar edilmeıär.

III bölüm. GORAG DOKUMENTLERINIŇ AWTORLARY WE OLARA EİELIK EDİÄNLER

8-nji madda. Oılap tapyşyň /senagat nusgasynyň, rasionalizatorlyk teklibiň/ awtory

Özüniň döredijilikli zähmeti bilen oılap tapyşy /senagat nusgasyny, rasionalizatorlyk teklibi/ döreden fiziki tarap şolaryň awtory hasaplanıar. Eger oılap tapyşlyk /senagat nusgasyny, rasionalizatorlyk teklip/ fiziki taraplaryň birnäçesiniň belelikdäki döredijilikli zähmeti bilen döredilen bolsa olaryň hemmesem şärik awtor hasaplanıar. Şärik awtor bolup döredilen oılap tapyş /senagat nusgasy, rasionalizatorlyk teklip/ baradaky hukuklardan peıdalanmagyň tertibi olaryň özara ylalaşmagy esasynda kesgitlenilıär.

Oılap tapyşy /senagat nusgasyny, rasionalizatorlyk teklibi/ döretmäge özüniň şahsy döredijilik goşandyny goşmak, awtora diňe tehniki, guramaçylyk ıa-da maddy kömegi beren, ıa-da oılap tapyş baradaky hukugy resmileşdirmäge we ony peıdalanmaga ıardam eden fiziki taraplar awtor hasap edilmeıär.

Oılap tapyşyň /senagat nusgasynyň, rasionalizatorlyk teklibiň/ awtoryna awtorlyk hukugy degişlidir, şol hukuk bolsa elgatylmaıan şahsy hukuk hasaplanıar.

Oılap tapyş /senagat nusgasy, rasionalizatorlyk teklip/ bardaky awtorlygy goramagyň möhleti ıokdur.

9-njy madda. Oılap tapyş, senagat nusgasy baradaky patente /wagtlaıyn patente/ eıelik ediji

Oılap tapyş ıa-da senagat nusgasy baradaky patente /wagtlaıyn patente/ eıelik edıänler aşakdakylardyr;

  • awtor, /şärik awtor/;
  • awtoryň /särik awtoryň/ mirasdary /mirasdarlary/;
  • Türkmenistanyň oılap tapyşlar fondy - eger awtor /şärik awtorlar/ patenti peıdalanmak baradaky aıratyn hukugy berıän bolsa;
  • iş beriji - eger oılap tapyşyň ıa-da senagat nusgasynyň awtory bilen iş berijiniň arasynda awtoryň /şärik awtoryň/ patent /wagtlaıyn patent/ baradaky hukugy iş berijä geçıänligi-berıänligi hakynda şertnama baglaşylan bolsalar. Şeıle halatda awtoryň /şärik awtorlaryň/ oılap tapyşy ıa-da senagat nusgasyny öz önümçiliginde peıdalanmaga haky bardyr. Eger awtor /şärik awtorlar/ bilen iş berijiniň arasynda ıokarda agzalan şertnama baglaşylmadyk bolsa ıa-da iş beriji awtoryň /şärik awtorlaryň/ öz oılap tapan zady ıa-da döreden senagat nusgasy hakynda ol ıazmaça mälim edenden soň üç aıyň dowamynda patent /wagtlaıyn patent/ berilmegi barada zaıawka bermedik bolsa, onda patent /wagtlaıyn patent/ almak hukugy awtorda galıar. Iş berijiniň şol oılap tapylan zady ıa-da senagat nusgasyny lisensiıa şertnamasyndan gelip çykıan şertlerde ulanmaga haky bardyr;
  • gaıry fiziki ıa-da ıuridiki tarap - eger patenti /wagtlaıyn patenti/ almak baradaky hukugy awtor /şärik awtorlar/ obıekt Türkmenistanyň Döwlet reestrine geçirilmänkä şertnama boıunça şoňa beren bolsa.

10-njy madda. Haryt nyşany baradaky şahadatnama eıelik ediji

Telekeçilik işini alyp barıan fiziki ıa-da ıuridiki tarap, şeıle hem hasiıetli alamatlary umumy bolan harytlary öndürmek we hyzmat etmek bilen meşgullanıan kärhanalaryň birleşigi haryt nyşany baradaky şahadatnama eıelik ediji bolup bilerler.

11-nji madda . Türkmenistanyň oılap tapyşlar fondy

Türkmenistanyň oılap tapyşlar fondy fiziki we ıuridiki taraplaryň önümçilikde hem-de ylmy-tehniki teklipleri durmusa geçirmekde hem-de patent-lisensiıa işinde şertnama esasynda hem, döwlet bıujetiniň serişdeleriniň hasabyna hem senagat eıeçiliginiň obıektlerini hukuk taıdan goramak baradaky bähbitlerini aramakda olara ıardam edıär.

Türkmenistanyň oılap tapyşlar fondy oılap tapyşlary, senagat nusgalaryny durmuşa geçirmek üçin olary seçip alıar hem-de olar üçin şertnama esasynda patent eıesi bolmak hukugyny alyp berıär, haısydyr bir obıekti döretmek üçin edilen harajatlaryň awtora /şärikli awtorlara/ birwagtlaıyn öwezini töleıär, obıekt durmuşa geçirilende bolsa alynmaly peıdanyň azyndan ıigrimi prosenti möçberinde /oılap tapyşlar we senagat nusgalary üçin ozalky tölenilen pul hasap edilmeıär/ töleıär.

Türkmenistanyň oılap tapyşlar fondy öz işini Türkmenpatent tarapyndan tassyklanıan Ustawa laıyklykda amala aşyrıar.

IV bölüm. GORAG DOKUMENTLERI HEM-DE SENAGAT EİEÇILIGINE DEGIŞLI OBİEKTLER WE RASIONALIZATORLYK TEKLIPLERI PEİDALANMAK BARADAKY AİRATYN HUKUK

12-nji madda. Oılap tapyşyň, senagat nusgasynyň hukuk taıdan goralmagy

I.Oılap tapyş, senagat nusgasy baradaky hukuk patent arkaly ıa-da wagtlaıyn patent arkaly tassyklanıar.

Wagtlaıyn patent deslapky ekspertiza geçirilenden soň, patent bolsa zaıawka düıp manysy boıunça ekspertizadan geçirilenden soň berilıär.

Wagtlaıyn patent hem-de patent oılap tapyşyň, senagat nusgasynyň birinjiligini, awtorlygy hem-de şolary peıdalanmak baradaky aıratyn hukugy tassyklaıar.

2.Oılap tapyş, senagat nusgasy baradaky wagtlaıyn patentiň güıji Türkmenpatente zaıawkanyň gowşan gününden hasap edeniňde bäş ıyllap ıöreıär.

Oılap tapyş baradaky patentiň güıji zaıawkanyň Tukmenpatente gowşan gününden beıläk ıigrimi ıyldan köp bolmadyk wagta, senagat nusgasy baradaky patentiň güıji bolsa on ıyldan köp bolmadyk wagta ıöreıär.

13-nji madda. Oılap tapyşy, senagat nusgasyny peıdalanmak baradaky aıratyn hukuk

1. Patent edinen adama patent /wagtlaıyn patent/ arkaly goralıan oılap tapyşy ıa-da senagat nusgasyny öz isleışine görä peıdalanmak baradaky aıratyn hukuk berilıär – eger onuň şolara şeıle peıdalanmagy patent edinen beıleki adamlaryň peıdalanmagyny gadagan etmek hukugyny bozmaıan bolsa /ıöne şu Kanuna laıyklykda oılap tapyşy ıa-da senagat nusgasyny şeıle peıdalanmagyň patent edinenleriň hukugynyň bozulmagy hasap edilmeıän halatlary muňa girmeıär/.

Senagat önümçiliginiň obıekti baradaky patent/ wagtlaıyn patent/ birnäçe adama degişli bolan mahalynda, şol obıekti peıdalanmak baradaky özara gatnaşyklar olaryň biri-biri bilen ylalaşmagy esasynda kesgitlenilıar. Şeıle ylalaşyk bolmadyk mahalynda bolsa olaryň her biri öz isleışine görä şol goralıan obıekti peıdalanyp biler, ıöne onuň beıleki patent eıeleri bilen ylalaşman, şol obıekti üçin lisensiıa bermäge ıa-da patenti /wagtlaıyn patenti/ başga bir adama geçmäge-bermäge haky ıokdur.

Patent eıesi senagat eıeçiliginiň ulanylıan obıektiniň 3 patentlenendigini görkezıän duıduryjy belgi goıup biler.

2. Eger önüm taııarlananda oılap tapyşyň alamaty, ıagny formulanyň garaşsyz punktuna girizilen her alamat ıa-da şonuň ekwiwalenti bolan alamat ulanylan bolsa, onda şol önüm patentlenen oılap tapyşlygyň ulanylmagy esasynda taııarlanan diılip, oılap tapyş baradaky patent /wagtlaıyn patent / arkaly goralıan usul bolsa ulanylan diılip ykrar edilıär.

Eger önümde senagat nusgasynyň düıpli alamatlary berlen bolsa, onda şol önüm patentlenen senagat nusgasynyň ulanylmagy esasynda taııarlanylan diılip ykrar edilıär.

3. Düzüminde patentlenen oılap tapyş senagat nusgasy bolan önümiň ygtyıarsyz taııarlanylmagy, ulanylmagy, getirilmegi satmak üçin hödürlenmegi, satylmagy, hojalyk dolanyşygyna başga hili girizilmegi ıa-da şol maksat üçin saklanylmagy, şeıle hem oılap tapyş baradaky patent /wagtlaıyn patent/ arkaly goralıan usulyň ulanylmagy, ıa-da gös-göni oılap tapyş baradaky patent /wagtlaıyn patent/ arkaly goralıan usul bilen taııarlanan önümiň hojalyk dolanyşygyna girizilmegi, ıa şol maksat üçin saklanylmagy patente eıelik edijileriň aıratyn hukugynyň bozulmagy hasaplanylıar. Şunda täze önüm patentlenen usul bilen alnan önüm hasap edilıär –eger muňa garşy subutnama bolmasa.

4. Eger patente eıelik edıän adam oılap tapylan obıekti ıa-da senagat nusgasyny wagtlaıyn patentiň berilmegi hakyndaky maglumatyň çap edilen gününden beıläk bäş ıylyň dowamynda ulanmasa ıa-da ıeterlik derejede ulanmasa, onda şol senagat eıeçiligiň goralıan obıektini ulanmak isleıän we ulanmaga taıyn bolan adam, /eger patente eıelik edıän adam lisensiıa şertnamasyny baglaşmak islemeıän bolsa/ özüne mejbury lisenziıanyň berilmegini sorap, Türkmenpatentiň Appellıasion komissiıasyna ıüz tutup biler. Eger patente eıelik ediji senagat eıeçiliginiň obıektiniň ulanylmazlygynyň ıa-da ıeterlik derejede ulanylmazlygynyň ıerlikli sebäbiniň bardygyny subut edip bilmese, Apellıasion komissiıa ıokarda agzalan lisenziıany näçe derejede ulanylmalydygyny, tölegleriň möçberini, möhletlerini we olaryň tölemegiň tertibini kesgitlemek bilen berıär. Lisensiıa tölegleriniň möçberi lisensiıalaryň bazar nyrhyndan pes bellenilmeli däldir.

5. Eger patente eıelik edıän adam oılap tapyşy, senagat nusgasyny patente eıelik edıän beıleki adamyň hukugyny bozmazdan ulanyp bilmeıän bolsa, onda onuň şol adamdan lisensiıa şertnamasyny baglaşmagy talap etmäge haky bardyr.

6. Petente eıelik edıän adamyň alnan patenti /wagtlaıyn patenti/ islendik fiziki ıa-da ıuridiki tarapa geçip-berip biler. Patenti /wagtlaıyn patenti/ birine geçmek hakyndaky şertnama Türkmenpatentde bellige alynmalydyr /registrirlenmelidir/. Bellige alynmadyk şertnama güıçsüz hasap edilıär.

7. Oılap tapyş, senagat nusgasy baradaky patent /wagtlaıyn patent/ hem-de ony almak hukugy miras boıunça geçıär.

14-nji madda. Patent eıesiniň aıratyn hukugynyň bozulmagy diılip hasap edilmeıän hereketler

Aşakdaky halatlarda patent eıesiniň aıratyn hukugy bozulan diılip hasap edilmeıär:

  • wagtlaıyn patentler ıa-da patentler arkaly goralan senagat eıeçiliginiň obıektleri düzüminde bolan serişdeleriň beıleki ıurtlaryň transport serişdeleriniň /deňiz, derıa, howa, ıer we kosmos transport serişdeleri ulanylanda peıdalanylmagy eger şol serişdeler Türkmenistanyň territoriıasynda wagtlaıyn ıa-da tötänleıin ıören bolsa we transport serişdeleriniň hajatlary üçin peıdalanylıan bolsa. Eger transport serişdeleri Türkmenistanyň transport serişdelerinin eıelerine edil şunuň ıaly hukuk berıän ıurtlaryň fiziki ıa-da ıuridiki taraplaryna degişli bolsa, onda ıokarda agzalan hereketler patent eıesiniň aıratyn hukuklarynyň bozulmagy hasap edilmeıär.
  • düzüminde senagat eıeçiliginiň obıekti bolan serişde barasynda ylmy barlaglar ıa-da eksperiment geçirilıän bolsa;
  • şeıle serişdeler adatdan daşary ıagdaılarda /tebigy betbagtçylyklar, heläkçilikler, uly awariıalar bolanda/ ulanylyp, soňra patent eıesine degişli öwez puly tölenende;
  • wraçyň reseptleri boıunça dermanhanalarda dermanlaryň birgezekleıin taııarlanylmagy.

15-nji madda. Öňürdip peıdalanmak hukugy

Her bir fiziki ıa-da ıuridiki taraplar, patent /wagtlaıyn patent/ arkaly goralıan oılap tapyşyň ıa-da senagat nusgasynyň birinjilik ıagdaıynda bolan senesinden ozal şonuň awtory bilen hiç bir baglanyşyksyz aınybir oılap tapyşyň ıa-da senagat nusgasynyň çözgüdini döredip, ony Türkmenistanyň çäginde peıdalanan bolsalar ıa-da peıdalanmak üçin zerur taııarlyk işini eden bolsalar, olar şol oılap tapyşy ıa-da senagat nusgasyny şondan beıläk hem mugt /ıöne senagat nusgasynyň möçberini artdyrmazdan/ peıdalanmak hukugyny özlerinde saklaıarlar.

Öňürdip peıdalanmak hukugy kim ony amala aşyran bolsa şoňa, beıleki fiziki ıa-da ıuridiki tarapa diňe önümçilik bilen, ıagny peıdalanmaga ıa-da peıdalanmak üçin zerur taııarlyk işini etmäge öň mümkinçilik beren önümçilik bilen bile berlip bilner.

16-njy madda. Haryt nyşanynyň hukuk taıdan goralmagy

Haryt nyşanyna bolan hukuk şahadatnama bilen tassyklanıar, onuň güıji bolsa haryt nyşanynyň Türkmenistanyň Döwlet reestrinde bellige alnan /registrirlenen/ gününden on ıyldan artyk bolmadyk möhlete çenli ıöreıär.

Haryt nyşany baradaky şahadatnama haryt nyşanynyň bellige alnandygyny, onuň birinji bolup durıanlygyny, şahadatnamanyň eıesine şonda görkezilen harytlary markalamak üçin haryt nyşanyny ulanmagy barada berilıän aıratyn hukugyny tassyklaıar hem-de onda haryt nyşanynyň şekili görkezilıär.

Haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň ıöreıän güıjüniň möhleti onuň eıesiniň haıyş etmegine görä, her gezek indiki on ıyla uzadylyp bilner, ıagny eger şeıle haıyşnama soňky on ıyllyk möhletiň dowamynda ıa-da /goşmaça paç tölemek şerti bilen/ öňki möhlet tamamlanandan soň alty aıdan gijä galynman Türkmenpatente berlen bolsa.

17-nji madda. Haryt nyşanyny ulanmak baradaky aıratyn hukuk

Haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň eıesine şol haryt nyşanyny ulanmak we oňa erk etmek barada aıratyn hukuk, şeıle hem beıleki adamlaryň şol haryt nyşanyny ulanmagyny gadagan etmek hukugy berilıär.

Türkmenistanda goralıan haryt nyşanyny haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň eıesinden ygtyıarsyz ulanmaga hiç kimiň haky ıokdur.

Haryt nyşanynyň reklamalarda, çap neşirlerinde wyweskalarda, Türkmenistanda geçirilıän sergilerdir ıarmarkalarda görkezilende we ş.m.-lerde ulanmak, şeıle hem Türkmenistanda goralıan haryt nyşanynyň belgisi edilen harydyň getirilmegi, satmak üçin hödürlenmegi, satylmagy hem-de harydyň dolanyşyga başga hili girizilmegi ıaly hereketleriň ygtyıarsyz amala aşyrylmagy haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň eıesiniň hukugynyň bozulmagy hasaplanıar.

18-nji madda. Rasionalizatorlyk teklibiň hukuk taıdan goralyşy

Rasionalizatorlyk teklibiň awtoryna şaıatnama berilıär, bu şaıatnama berlen teklibiň rasionalizatorlyk teklibi diılip ykrar edilendigini tassyklaıar.

Awtoryň rasionalizatorlyk teklip baradaky şaıatnamasyna esaslanan hukuklary şol şaıatnamany beren kärhananyň çäginde ıöreıär. Eger şaıatnamany ministrlik ıa-da wedomstwonyň tabynlygyndaky kärhanalarda ıöreıär.

Awtoryň şaıatnama esaslanan hukuklary şol şaıatnamany beren kärhanadan şertnama esasynda rasionalizatorlyk teklibi alan kärhana hem degişli bolıar.

19-njy madda. Senagat eıeçiliginiň obıektlerini daşary ıurtlarda patentlemek

I.Türkmenistanyň fiziki we ıuridiki taraplarynyň oılap tapyşy, senagat nusgasyny daşary ıurtlarda patentlemäge haky bardyr.

Oılap tapyş, senagat nusgasy barada daşary ıurtlara zaıawka bermezden ozal, zaıawka beriji şol oılap tapyş, senagat nusgasy baradaky zaıawkany Türkmenpatente bermäge hem-de özüniň şol oılap tapyşyň senagat nusgasyny daşary ıurtda patentlemek hyıalynyň bardygyny habar etmäge borçludyr. Şeıle habaryň gelip gowşan gününden beıläk üç aıyň içinde gadagan diıen habar alynmasa oılap tapyş, senagat nusgasy barada daşary ıurtlara zaıawka berlip bilner.

Türkmenpatent zerur bolan mahalynda, oılap tapyşy, senagat nusgasyny daşary ıurtda patentlemäge şolar barada Türkmenistanda zaıawka berilmezden ozal hem ygtyıar berip biler.

2.Türkmenistanyň ıuridiki we fiziki taraplary haryt nyşanyny daşary ıurtda bellige aldyrtmaga /registrirletmäge/ ıa-da ony halkara belligine aldyrtmaga /registrasiıasyndan geçirmäge/ haklydyrlar.

Haryt nyşanyny halkara belligine aldyrtmak üçin zaıawka Türkmenistanyň gatnaşıan halkara şertnamalaryna laıyklykda berilıär.

3. Senagat eıeçiliginiň ıokarda agzalan obıektlerini daşary ıurtlarda patentlemek bilen baglanyşykly harajatlary zaıawka beriji çekıär ıa-da onuň bilen ylalaşyp, gaıry fiziki ıa-da ıuridiki tarap çekıär.

V bölüm. SENAGAT EİEÇILIGINIŇ OBİEKTLERI WE RASIONALIZATORLYK TEKLIPLER BARADAKY GORAG DOKUMENTLERINI ALMAK

20-nji madda. Gorag dokumentleriniň berilmegi barada zaıawka bermek

I.Oılap tapyşlar, senagat nysgasy barada Türkmenistanyň patentiniň /wagtlaıyn patentiniň/, senagat nyşany baradaky şahadatnamanyň berilmegi üçin zaıawka Türkmenpatente berilıär.

Rasionalizatorlyk teklip baradaky zaıawka şol teklip haısy kärhanada synag ediler öıdülıän bolsa, şol kärhana berilıär.

Senagat eıeçiliginiň obıektleri üçin zaıawkanyň dokumentleri baradaky talaplar Türkmenpatent tarapyndan, rasionalizatorlyk teklipler barada bolsa – kärhananyň administrasiıasy tarapyndan bellenıär.

2. Oılap tapyş ıa-da senagat nusgasy baradaky patentiň /wagtlaıyn patentiň/ berilmegi üçin zaıawka bermäge aşakdakylaryň haky bardyr:

  • oılap tapyşyň ıa-da senagat nusgasynyň awtorynyň;
  • awtoryň kanuny mirasdarynyň ıa-da awtordan ıa onuň mirasdaryndan şertnama esasynda zaıawka bermek hukugyny alan başga fiziki ıa-da ıuridiki tarapyň;
  • awtora iş berijiniň – şu Kanunyň 9-njy maddasynyň 5-nji böleginde görkezilen şertlerde.

Haryt nyşanynyň bellige alynmagy /registrirlenmegi/ baradaky zaıawka harydy öndürıän ıa-da hyzmat edıän fiziki ıa-da ıuridiki tarapa berilıär.

3.Oılap tapyş patent /wagtlaıyn patenti/ berilmegi baradaky zaıawka bir oılap tapyşa ıa-da biri-biri bilen şeıle bir baglanyşykly bolup, ıeke-täk oılap tapyjylyk mazmunyny /oılap tapyşyň birbitewilik talabyny/ emele getirıän bir topar oılap tapyşa degişli bolmalydyr.

4.Senagat nusgasy üçin patent /wagtlaıyn patent/ berilmegi baradaky zaıawka bir sany senagat nusgasyna degişli bolmalydyr hem-de ol şol nusganyň wariantlaryny /senagat nusgasynyň birbitewilik talabyny/ öz içine alyp biler.

5. Haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň berilmegi baradaky zaıawka diňe bir sany haryt nyşanyna degişli bolmalydyr.

6. Rasionalizatorlyk teklip baradaky arza bir çözgüde degişli bolmalydyr.

7. Zaıawka ynanylan patent wekiliniň üsti bilen berlip bilner. Türkmenpatent ynanylan patent wekilleri bellige alıar, olaryň wezipelerini kesgitleıär.

21-nji madda. Oılap tapyş baradaky patentiň /wagtlaıyn patentiň/ berilmegi barasyndaky zaıawkanyň mazmuny

Oılap tapyş baradaky patentiň /wagtlaıyn patentiň/ berilmegi barasyndaky zaıawkada /mundan beıläk «oılap tapyş baradaky zaıawka» diılip alynıar/ aşakdakylar görkezilmelidir:

  • patentiň /wagtlaıyn patentiň/ berilmegi hakyndaky arza, şunda oılap tapyşyň awtory /şärik awtorlary/ we patent /wagtlaıyn patent/ kimiň adyna soralıan bolsa, şol adam /adamlar/, şeıle hem olaryň ıaşaıan ıeri ıa-da bolıan ıeri görkezilmelidir;
  • oılap tapyşyň amala aşyrylmagy üçin onuň doly hem ıeterlik derejede manysyny açyp görkezıän beıany;
  • oılap tapyşyň düıp mazmunyny aňladıan hem-de onuň beıanyna doly esaslanıan formulasy;
  • çyzgylar we gaıry materiallar –eger olar oılap tapyşyň düıp mazmunyna düşünmek üçin gerek bolsa;
  • referat.

Zaıawkanyň ıanyna tölenmeli pajyň bellenen möçberde tölenilendigini tassyklaıan ıa-da paç tölemekden boşatmak üçin, şeıle hem pajyň möçberini azaltmak üçin esas bolup durıan dokument goşulıar.

22-nji madda. Senagat nusgasy baradaky patentiň /wagtlaıyn patentiň/ berilmegi barasyndaky zaıawkanyň mazmuny

Senagat nusgasy baradaky patentiň /wagtlaıyn patentiň/ berilmegi barasyndaky zaıawkada /mundan beıläk, «senagat nusgasy baradaky zaıawka» diılip alynıar/ aşakdakylar görkezilmelidir:

  • patentiň /wagtlaıyn patentiň/ berilmegi hakyndaky arza, şunda senagat nusgasynyň awtory /awtorlary/ hem-de patent /wagtlaıyn patent/ kimiň adyna soralıan bolsa, şol adam /adamlar/, şeıle hem olaryň ıaşaıan ıeri ıa-da bolıan ıeri görkezilmelidir;
  • önümiň şekilini berıän fotosuratlaryň komplekti, önümiň daşky görnüşi barada jikme-jik doly düşünje berıän maket ıa-da surat;
  • önümiň umumy görnüşiniň çyzgysy, ergonomiki shema, konfeksion karta – eger olar senagat nusgasynyň düıp mazmunyny açyp görkezmek üçin zerur bolsa;
  • senagat nusgasynyň özüniň düıpli alamatlarynyň sanawyny öz içine alıan beıany.

Senagat nusgasy baradaky zaıawkanyň ıanyna tölenmeli pajyň bellenen möçberde tölenilendigini tassyklaıan ıa-da paç tölemekden boşamak üçin, şeıle hem pajyň möçberini azaltmak üçin esas bolup durıan dokument goşulıar.

23-nji madda. Haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň berilmegi barasyndaky zaıawkanyň mazmuny

Haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň berilmegi barasyndaky zaıawkada /mundan beıläk «haryt nyşany baradaky zaıawka» diılip alynıar/ aşakdakylar görkezilmelidir:

  • haryt nyşany hökmündäki aňlatmanyň bellige alynmagy /registrirlenmegi/ hakynda arza, şunda arza beriji, şeıle hem onuň bolıan ıeri ıa-da ıaşaıan ıeri görkezilıär.
  • zaıawka bilen soraşylıan aňlatma we onuň beıany:
  • nyşanlary bellige almak /registrirlemek/ üçin harytlaryň we hyzmatlaryň halkara klassifikasiıasynyň klaslary boıunça toparlara bölünen harytlaryň we hyzmatlaryň /haryt nyşany bellige alynmagy soraşylıan harytlaryň we hyzmatlaryň/ sanawy.

Haryt nysany baradaky zaıawkanyň ıanyna aşakdakylar goşulmalydyr:

  • tölenmeli pajyň bellenen möçberde tölenilendigini ıa-da paç tölemekden boşadylandygyny ıa-da onuň möçberini azaltmak üçin esasyň bardygyny tassyklaıan dokument.
  • kollektiwleıin nyşanyň ustany - eger zaıawka kollektiwleıin nyşan üçin berilıän bolsa.

24-nji madda. Rasionalizatorlyk teklip barada arza bermek

Hödürlenıän teklibi rasionalizatorlyk teklip diıip ykrar etmek üçin, awtor ıazmaça arza ıazyp, onda edilıän teklibiň düıp manysynyň beıany berilıär, zerur diılip bilnende bolsa arzanyň ıanyna çyzgylar, shemalar ıa-da awtoryň /şärik awtorlaryň/ gol çeken eskizleri goşulıar.

Rasionalizatorlyk teklip baradaky arza şol teklip haısy kärhananyň işine degişli bolsa, şol kärhana /awtoryň şol kärhanada işleıändigine bagly bolmazdan/ berilıär.

Eger teklip dürli kärhanada ulanylyp bilinjek bolsa, onda awtor arzany şol kärhanalar öz garamagynda bolan ministrliklere, wedomstwolara berip biler.

25-nji madda. Oılap tapyşyň, senagat nusgasynyň, haryt nyşanynyň birinjiligi

1.Oılap tapyşyň, senagat nusgasynyň, haryt nyşanynyň birinjilik ıagzaıy şol oılap tapyş, senagat nusgasy, haryt nyşany barada Türkmenpatente zaıawkanyň berlen güni boıunça bellenilıär.

2. Birinjilik ıagdaı goşmaça materiallaryň gelip gowşan güni boıunça bellenilip bilner, munuň üçin şolar zaıawka beriji tarapyndan aıratyn zaıawka hökmünde resmileşdirilmelidir hem-de ol Türkmenpatentiň habarnamasyny, ıagny şol dokumentleriň zaıawka edilen çözgüdiň düıp mazmunyny üıtgedıär diılip hasap edilendigine görä, şol materiallary göz öňünde tutmagyň mümkin däldigi aıdylıan habarnamasyny zaıawka berijiniň alan gününden beıläk üç aı geçmänkä berlen bolmalydyr.

3. Birinjilik ıagdaı şol zaıawka berijiden oılap tapyşyň, senagat nusgasynyň manysyny açyp görkezıän has irki zaıawkasynyň Türkmenpetente gelip gowşan güni boıunça bellenilip bilner - eger şeıle birinjilik soralıan şol zaıawka oılap tapyş barada has irki berlen zaıawkanyň gowşan gününden beıläk on iki aıdan gijä galman hem-de senagat nusgasy barada has irki berlen zaıawkanyň gowşan gününden beıläk alty aıdan gijä galman gowşan bolsa. Şunda has irki berlen zaıawka yzyna alnan hasap edilıär.

Birinjilik ıagdaı ozal berlen birnäçe zaıawkanyň esasynda hem /eger şolaryň her biri üçin ıokarda görkezilen şertler berjaı edilse/ bellenilip bilner.

Gelip gowşan zaıawkada eııäm has irki birinjilik soraşylan bolsa, onda şol zaıawkanyň gowşan güni birinjilik ıagdaı bellenilip bilinmez.

4. Bölünip aırylan zaıawka boıunça oılap tapyşyň birinjilik ıagdaıy şol oılap tapyşyň manysyny açyp görkezıän ilkibaşky zaıawkanyň Türkmenpatente gowşan güni boıunça bellenilıär - eger bölünip aırylan zaıawka ilkibaşky zaıawka boıunça patent bermezlik hakynda karar kabul edilmänkä gowşan bolsa, şol zaıawka boıunça patent berlen mahalynda bolsa oılap tapyşyň Türkmenistanyň oılap tapyşlar reestrinde bellige alnan /registrirlenen/ gününe çenli gowşan bolsa.

5. Eger ekspertiza geçirilende senagat eıeçiliginiň aınybir obıektleriniň birinjilik senesi birmeňzeş bolsa, onda patent zaıawkanyň Türkmenpatente has ir sene bilen iberilendigini subut edıän şol zaıawka boıunça berilıär, şol seneler biri-birine gabat gelıän bolsa – Turkmenpatentiň has irki bellige alyş /registrasion/ nomeri bolan zaıawka boıunça berilıär;

6. Rasionalizatorlyk teklibiň birinjiligi onuň kärhana gowşan gününden kesgitlenıär, ministrlige ıa-da wedomstwo berlen teklipler barada bolsa – şol organlara gowşan gününden kesgitlenıär.

Eger ilkibaşky beren teklibi esassyz ıerden ret edilen bolsa, awtor hem şonuň üçin şikaıat etmedik bolsa, şeıle halatda-da eger şol awtor teklibi bellenen tertipde birinji beren bolsa, teklibiň birinjilik ıagdaıy onuň özünde galıar.

26-njy madda. Oılap tapyş baradaky zaıawkany ekspertizadan geçirmek

1. Türkmenpatent zaıawkanyň gelip gowşan gününden beıläk iki aı geçenden soň şol zaıawka boıunça ekspertiza geçirıär. Zaıawka berijiniň haıyşnamasy boıunça deslapky ekspertiza geçirmäge ıokarda görkezilen möhlet geçmänkä hem başlanylyp bilner. Şeıle halatda zaıawka materiallaryna düzedişdir takyklamalar girizmek hukugyndan kesilıär.

Zaıawka deslapky ekspertizadan geçirilıänçä gerek dokumentleriň bardygy, şolar barada bildirilıän esasy talaplaryň berjaı edilıändigi barlanylıar hem-de zaıawka berlen teklibiň hukuk goragy berilıan obıektlere degişlidigi-däldigi hakyndaky meselä seredilıär.

2. Eger zaıawka beriji zaıawka boıunça goşmaça materiallar beren bolsa, ekspertiza geçirilıärkä şol materiallaryň zaıawka berlen çözgüdiň düıp mazmunyny üıtgedıänligi-üıtgetmeıändigi barlanıar.

Eger goşmaça materiallarda oılap tapyşyň formulasyna girizmäge degişli bolan alamatlar bar bolsa, onda şol goşmaça materiallar zaıawka berlen oılap tapyşyň düıp mazmunyny üıtgedıär. Goşmaça materiallaryň zaıawka berlen oılap tapyşyň düıp mazmunyny üıtgedıän bölegi zaıawka garalanda göz öňünde tutulmaıar hem-de olar zaıawka beriji tarapyndan özbaşdak zaıawka hökmünde resmileşdirilip bilner.

3. Dokumentleri barada bildirıän talaplaryň bozulmagyna ıol berlip resmileşdirilen zaıawkalar alnanda, zaıawka berijä hat iberilip, şol hatyň alnan gününden beıläk iki aıyň içinde düzedilen ıa-da kem gelıän dokumentleri ibermek teklip edilıär.

Eger zaıawka beriji şol garaşylan materiallary ıa-da bellenilen şol möhletiň uzaldylmagy hakyndaky haıyşnamany ibermese, zaıawka yzyna alnan hasap edilıär.

4. Birmeňzeşlik talabynyň bozulmagy bilen berlen zaıawkalar boıunça zaıawka berijä teklipleriň haısy birine garamak gerekdigini hem-de degişli suratda zaıawka dokumentlerini takyklamagy iki aı möhletiň içinde habar bermek teklip edilıär. Ilkibaşky zaıawkanyň materiallaryna giren beıleki teklipler özbaşdak zaıawkalar edilip resmileşdirilip bilner. Eger resmileşdirmek işi zaıawkalary bölmegiň zerurdygy hakyndaky habaryň gelip gowşan gününden beıläk üç aıdan gijä galynman edilen bolsa, bölünip aırylıan zaıawkalaryň birinjilik ıagdaıy Türkmenpatente zaıawkalaryň gowşan güni boıunça bellenilip bilner.

Eger zaıawka beriji birmeňzeşlik talabyň bozulandygy hakyndaky habary alandan soň iki aıyň içinde teklipleriň haısy birine garamak gerekdigini habar etmese we takyklanan dokumentleri ibermese, onda formulada birinji görkezilen obıekte garalıar.

5. Eger deslapky ekspertiza netijesinde zaıawkanyň patentlik ukyby bolan obıektlere degişli bolmadyk teklip barada resmileşdirilendigi anyklanylsa, wagtlaıyn patent bermeli däl diıen karar kabul edilıär.

Zaıawka berijiniň özüne wagtlaıyn patent bermeli däl diılip kabul edilen karar barada, şol karary alan gününden beıläk iki aıyň dowamynda Türkmenpatente şikaıat berip biler. Şikaıata Türkmenpatentiň Apellıasion komissiıasy şol şikaıatyň gowşan gününden beıläk iki aıyň içinde garamalydyr. Zaıawka beriji Apellıasion komissiıasynyň çykaran karary bilen ylalaşmadyk wagtynda, ol suda ıüz tutup biler.

6. Türkmenpatent deslapky ekspertizadan oňat netijeler bilen geçen zaıawka boıunça şol zaıawkanyň Türkmenpatente gowşan gününden beıläk dört aıdan ir wagtlaıyn patent bermeıär.

7. Türkmenpatent wagtlaıyn patent bermek bilen bir wagtda zaıawka hakyndaky maglumaty çap edıär. Çap edilıän maglumatlaryň düzümini Türkmenpatent kesgitleıär. Zaıawka hakyndaky maglumat çap edilenden soň, her bir adamyň onuň materiallary bilen tanyşmaga haky bardyr.

Oılap tapyşyň awtorynyň zaıawka hakynda çap edilen maglumatda öz adynyň tutulmagyny islemezlige haky bardyr.

8. Zaıawka berijiniň ıa-da üçünji bir adamyň zaıawkanyň gowşan gününden beıläk bäş ıylyň içinde islendik wagt beren haıyşnamasyna görä Türkmenpatent zaıawkanyň asyl manysy boıunça ekspertiza geçirıär. Eger zaıawka beriji bellenen möhletde ekspertiza geçirmek hakyndaky haıyşnamany esassyz sebäpden bermese, wagtlaıyn patentiň güıjüniň möhleti gutarandan soň, oılap tapyşyň zaıawka boıunça hukuk taıdan goralmagy bes edilıär.

9. Zaıawka asyl manysy boıunça ekspertizadan geçirilıän döwründe Türkmenpatentiň ekspertiza üçin gürrüňsiz zerur bolan goşmaça materiallary, şol sanda hem oılap tapyşyň üıtgedilen formulasyny bermegini zaıawka berijiden soramaga haky bardyr.

Ekspertiza üçin soralan goşmaça materiallar şolaryň iberilmegi hakyndaky hatyň alnan gününden beıläk iki aıyň içinde hem-de oılap tapyşyň asyl manysy üıtgedilmezden iberilmelidir.

Goşmaça materiallaryň şol oılap tapyşyň asyl manysyny üıtgedıän bölegine şu maddanyň 2-nji böleginde bellenen tertip degişlidir.

Eger zaıawka barada geçirilen ekspertizanyň netijesinde Türkmenpatent zaıawka berlen hukuk goragynyň zaıawka beriji tarapyndan soraşylıan möçberinde şu Kanunyň 4-nji maddasynda kesgitlenişi ıaly oılap tapyşyň patentlik ukybynyň şertlerine laıyk gelıär diıip anyklasa, zaıawka beriji tarapyndan teklip edilen formulaly oılap tapyş patentini bermek hakynda karar çykarylıar.

Zaıawka berlen teklip, oılap tapyşyň patentlik ukybynyň şertlerine hukuk goragynyň zaıawka beriji tarapyndan soraşylıan möçberinde laıyk gelmeıär diılip anyklansa, patent bermeli däl diıen karar çykarylıar.

Zaıawka beriji patent bermeli däl diılip kabul edilen karar barada Türkmenpatente şol kararyň alnan gününden beıläk üç aıyň içinde şikaıat berip biler. Şikaıata Türkmenpatentiň Apellıasion komissiıasy şol şikaıatyň gowşan gününden beıläk dört aıyň içinde seretmelidir.

10.Arza beriji Apellıasion komissiıanyň çykaran karary bilen ylalaşmadyk mahalynda, ol şol karary alan gününden beıläk alty aıyň dowamynda suda ıüz tutup biler. Suduň çykaran karary gutarnyklydyr.

11. Zaıawka beriji we üçünji bir adam tehnikanyň derejesini kesgitlemek üçin, kabul edilen zaıawka boıunça maglumat /informasion/ gözleginiň geçirilmegi hakynda haıyş edip bilerler, munuň özi zaıawka berlen teklibiň täzeligine hem-de oılap tapyjylyk derejesine şol gözleg bilen deňeşdirilip baha bermek üçin edilıär. Şeıle gözlegi geçirmegiň tertibini Türkmenpatent kesgitleıär.

12. Zaıawka berijiniň ekspertizanyň kararynda ıa-da gözleg hakyndaky hasabatda görkezilen ähli materiallar bilen tanyşmaga haky bardyr. Zaıawka berijiniň soraşıan patent materiallarynyň nusgasyny /kopiıasyny/ Türkmenpatent şol soraşma hatyny alan gününden beıläk bir aıyň içinde iberıär, şunda zaıawka berijiler üçin şu Kanunda bellenen möhletler hem degişli suratda uzaldylıar.

13. Şu maddada göz öňünde tutulan möhletler /10-njy bölekde bellenen we zaıawka berijiniň goıberen möhletlerinden başga/ eger esasly sebäbiniň bolandygy we pajyň tölenendigi tassyklansa, Türkmenpatent tarapyndan dikeldilip bilner.

Möhletiň dikeldilmegi hakyndaky haıyşnamany zaıawka beriji şol goıberilen möhletiň gutaran gününden beıläk on iki aıdan gijä galman berip biler.

27-nji madda. Senagat nusgasy baradaky zaıawkany ekspertizadan geçirmek

1. Senagat nusgasy baradaky zaıawka boıunça Türkmenpatent deslapky ekspertizany we düıp manysy boıunça ekspertizany geçirıär.

Senagat nusgasy baradaky zaıawka boıunça deslapky ekspertiza geçirilende degişli suratda şu Kanunyň 26-njy maddasynyň 1-7-nji bölekleriniň düzgünleri ulanylıar.

2. Zaıawkanyň düıp manysy boıunça ekspertiza geçirilende degişli suratda şu Kanunyň 26-njy maddasynyň 8,9,10, 12-nji we 13-nji bölekleriniň düzgünleri ulanylıar.

28-nji madda. Patent hakyndaky maglumaty çap etmek

Patentiň berilmegi üçin tölenmeli paç tölenilen wagtynda Türkmenpatent patent bermek hakynda karar kabul eden gününden beıläk alty aıyň içinde özüniň resmi bıulleteninde patentiň berlenligi hakyndaky maglumaty çap edıär, şol maglumatda bolsa awtoryň /şärik awtorlaryň/ ady berilıär /eger awtordyr şärik awtorlar öz adynyň tutulmagyndan we petentiň eıesi bolmakdan ıüz döndermeıän bolsalar/ hem-de oılap tapyşyň ady we formulasy ıa-da senagat nusgasynyň düıpli alamatlarynyň sanawy hem-de onuň şekili berilıär. Çap edilıän maglumatyň nämeleri öz içine almalydygyny Türkmenpatent kesgitleıär.

29-njy madda. Oılap tapyşy, senagat nusgasyny bellige almak we patent bermek, zaıawkany yzyna almak

1 Türkmenpatent wagtlaıyn patentiň ıa-da patentiň berilmegi hakyndaky maglumaty çap etmek bilen bir wagtda Türkmenistanyň Döwlet reestrine oılap tapyşy ıa-da senagat nusgasyny girizıär hem-de patent eıesine degişli suratda wagtlaıyn patent ıa patent berıär.

2. Patentiň formasyny, ondaky görkezilen maglumatlaryň sanawyny Türkmenpatent belleıär hem-de Türkmenistanyň Ministrler kabineti tassyklaıar.

3. Senagat eıeçiliginiň obıektiniň awtoryna Türkmenpatent onuň awtorlygyny tassyklaıan resmi şaıatnama berıär.

4. Berlen patent patent eıesiniň talap etmegine görä Türkmenpatent mese-mälim we tehniki ıalňyşlyklara düzedişler girizıär.

5. Zaıawka berijiniň oılap tapyş, senagat nusgasy baradaky zaıawka hakyndaky maglumatlar çap edilmänkä, ıöne welin olaryň bellige alnan /registrirlenen/ gününden gijä galman, zaıawkany yzyna almaga haky bardyr.

30-njy madda. Haryt nyşanyny bellige aldyrtmak /registrirlemek/ baradaky zaıawkany ekspertizadan geçirmek

1. Haryt nyşanyny bellige aldyrtmak /registrirlemek/ baradaky zaıawka /mundan beıläk «haryt nyşany baradaky zaıawka» diılip alynıar/ Türkmenpatent tarapyndan ekspertizadan geçirilıär, ol deslapky ekspertizadan hem-de zaıawka berlen aňlatmanyň düıp manysy boıunça ekspertizadan ybarat bolıar.

2. Zaıawka berijiniň haryt nyşany baradaky zaıawkanyň gelip gowşan gününden beıläk iki aıyň dowamynda öz inisiatiwasy bilen zaıawka materiallaryny takyklamaga ıa-da düzetmäge haky bardyr.

3. Haryt nyşany baradaky zaıawka ekspertizadan geçirilıän döwründe zaıawka takyklama ıa-da düzediş girizmek barada zaıawka berijä teklip edilip bilner. Ekspertizanyň talaby boıunça goşmaça materiallar şol talabyň gowşan gününden beıläk iki aıyň içinde berilmelidir. Zaıawka berijiniň haıyşyna görä şol möhlet uzaldylyp bilner, ıöne şol haıyş ıokardaky möhlet gutarmaka gowşan bolsa uzaldylyp bilner. Eger zaıawka beriji şol möhleti berjaı etmedik bolsa ıa-da ekspertizanyň talabyny jogapsyz galdyran bolsa, zaıawka yzyna alnan hasap edilıär, bu barada bolsa zaıawka berijä mälim edilıär.

4. Deslapky ekspertiza geçirilıärkä zaıawkanyň mazmuny hem-de onuň ıanyna goşulıan dokumentleriň barlygy-ıoklugy, şeıle hem olaryň bellenen talaplara laıyk gelıänligi-gelmeıänligi barlanıar. Deslapky ekspertizanyň netijeleri boıunça zaıawkanyň garamak üçin kabul edilendigi ıa edilmändigi zaıawka berijä habar edilıär. Zaıawkanyň deslapky ekspertizasy zaıawkanyň Türkmenpatente gowşan gününden beıläk bir aıyň içinde geçirilıär.

5. Zaıawka garamak üçin kabul edilen mahalynda zaıawka berijä haryt nyşanynyň birinjilik ıagdaıynyň bellenendigi hem mälim edilıär.

6. Eger zaıawka beriji deslapky ekspertizanyň kabul eden karary bilen ylalaşmasa, onuň şol karary alan gününden beıläk iki aıyň içinde Apellıasion komissiıa şikaıat berip biler. Şikaıata şol komissiıa onuň gowşan gününden beıläk iki aıyň içinde garalmalydyr, onuň çykaran karary bolsa gutarnyklydyr.

7. Haryt nyşany baradaky zaıawka düyp manysy boıunça ekspertizadan deslapky ekspertiza tamamlanandan soň geçirilıär.

Haryt nyşany baradaky zaıawka düıp manysy boıunça ekspertizadan gecirilıärkä, zaıawka berlen aňlatmanyň şu Kanunyň 6-njy maddasynda bellenen şertlere laıyk gelıändigi-gelmeıändigi barlanıar.

Haryt nyşany baradaky zaıawkanyň ekspertizasynyň netijeleri boıunça haryt nyşanyny bellige almak /registrirlemek/ hakynda ıa-da bellige almazlyk hakynda karar kabul edilıär.

8. Eger zaıawka beriji ekspertizanyň karary bilen ylalaşmasa, onuň şol karary alan gününden beıläk üç aıyň içinde Apellıasion komissiıa şikaıat bermäge haky bardyr. Şikaıata onuň gelip gowşan gününden beıläk dört aıyň içinde garalmalydyr.

9. Apelıasion komissiıanyň çykaran kararyna Türkmenpatentiň başlygynyň talap etmegine görä, tazeden seredilip bilner. Şeıle halatda Apellıasion komissiıanyň kabul eden karary gutarnykly hasaplanıar.

31-nji madda. Haryt nyşanyny bellige almak. Şahadatnama bermek

1. Türkmenpatent, Türkmenistanyň Döwlet reestrinde haryt nysanlaryny bellige alıar /regirtrirleıär/ , şoňa haryt nyşanynyň şekili, haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň eıesi hakyndaky maglumat, harytlyk nyşanynyň birinjiliginiň bellenen güni, onuň bellige alnan /registrirlenen/ güni, özleri üçin haryt nyşany bellige alnan harytlaryň we hyzmatlaryň sanawy girizilıär. Türkmenistanyň Döwlet reestrine haryt nyşanynyň bellige alynmagyna /registrirlenilmegine/, güıjüniň ıöreıiş möhletiniň uzaldylmagyna hem-de haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň hakyky däl diılip hasap edilmegine degişli beıleki maglumatlar hem, şonuň ıaly-da şol maglumatlara girizilen soňky ähli üıtgetmeler hem girizilıär.

2. Haryt nyşany baradaky şahadatnamany Türkmenpatent berıär, ol ony bellenilen pajyň tölenendigi hakyndaky dokumenti alnandan soň, haryt nyşanynyň alty aıyň içinde bellige alnanlygyna /registrirlenenligine/ esaslanyp berıär.

32-nji madda. Haryt nyşanynyň bellige alnanlygy hakyndaky maglumaty çap etmek

Haryt nyşanynyň bellige alynmagyna /registrirlenmegine/ degişli bolan we şu Kanunyň 31-nji maddasyna laıyklykda Türkmenistanyň Döwlet reestrine geçirilen maglumat haryt nyşanynyň bellige alnan /registrirlenen/ gününden beıläk alty aıyň içinde resmi bıulletende çap edilıär.

Haryt nyşanynyň bellige alynmagyna degişli maglumata girizilen soňky ähli üıtgetmeler hem çap edilıär.

Türkmenistanyň Döwlet reestrine we kollektiwleıin nyşan baradaky şahadatnama şu kanunyň 31-nji maddasynda göz öňünde tutulan maglumatyň üstüni ıetirmek üçin, kollektiwleıin nyşany ulanmaga hukugy bolan telekeçiler hakynda maglumat hem girizilıär. Şol maglumaty, şeıle hem harytlaryň we hyzmatlaryň umumy häsiıetli alamatlary hakynda kollektiwleıin nyşanyň /şolar üçin bellige alnan nyşanyň/ ustawyndan göçürmäni Türkmenpatent resmi bıuletende çap edıär.

3-nji madda. Rasionalizatorlyk teklip baradaky zaıawkany ekspertizadan geçirmek

Rasionalizatorlyk teklip baradaky arza bellige alynmalydyr /registrirlenmelidir/, bir aıyň içinde oňa seredilmelidir hem-de şol boıunça ıa-ha hödürlenen teklibi rasionalizatorlyk teklip diıip ykrar etmeli ıa-da tejribe barlagyny geçirmeli, ıa teklibi kabul etmeli däl diıen karar kabul edilmelidir. Kabul edilen karar barada awtora habar edilmelidir.

Eger hödürlenıän teklip tassyklanan normatiw, tehniki, konstruktorçylyk dokumentasiıasyna üıtgetme girizmek bilen baglanyşykly bolsa, onda degişli guramadan rugsat alynmagy talap edilıär. Şeıle halatda ıokarda görkezilen bir aılyk möhlet rugsat almak üçin zerur bolan wagta laıyk togtadylıar.

Teklip baradaky karar kärhananyň ıolbaşçysy tarapyndan ıa-da degişli podrazdeleniıeleriň ıolbaşçylary tarapyndan /eger munuň özi kärhana boıunça berlen buıruk bilen olaryň üstüne ıüklenen bolsa/ kabul edilıär.

Kärhananyň ıolbaşçysy tarapyndan girizilen teklip baradaky karary kärhananyň tehniki soweti oılap tapyjylar we rasionalizatorlar jemgyıetiniň ıerli soweti bilen bilelikde kabul edıär.

Hödürlenen teklibi rasionalizatorlyk teklip diıip ykrar etmek hakynda karar çykarylandan soň, awtora rasionalizatorlyk teklip baradaky şahadatnama berilıär.

Hödürlenen teklibiň rasionalizatorlyk teklip diılip ykrar edilmezligi baradaky şikaıata seretmek üçin, kärhanada adminitrasiıanyň hem-de oılap tapyjylar we rasionalizatorlar jemgyıetiniň ıerli sowetiniň wekillerinden ybarat rasionalizatorçylyk jedelleri baradaky komissiıa döredilıär, şu komissiıa hem awtoryň arzyna bir aıyň içinde garamaga borçludyr. Awtoryň öz şikaıatyna garalanda, oňa gatnaşmaga haky bardyr.

Eger awtor ıokarda agzalan komissiıanyň kabul eden karary bilen ylalaşmasa, onuň kärhananyň ıolbaşçysyna ıüz tutmaga haky bardyr. İolbaşçynyň kabul eden karary bolsa gutarnyklydyr.

VI bölüm. GORAG DOKUMENTLERINIŇ GÜİJÜNIŇ DÖREMEGINIŇ BES EDILMEGI

34-nji madda. Patente /wagtlaıyn patente/ garşy çykmak

1. Patente /wagtlaıyn patente/ onuň güıjüniň ıöreıän bütin möhletiniň dowamynda oňa garşy çykylyp we ol aşakdaky halatlarda doly ıa kem-käsleıin hakyky däl diılip hasap edilip bilner.

a) senagat eıeçiliginiň goralıan obıektiniň şu Kanunda bellenen patentlik ukybynyň şertlerine laıyk gelmezligi;

b) oılap tapyşyň formulasynda ıa-da senagat nusgasynyň düıpli alamatlarynyň düıp jeminde käbir alamatlaryň zaıawkanyň ilkibaşky materiallarynda bolmazlygy;

w) patentde awtoryň /şärik awtorlaryň/ ıa-da patent eıesiniň /patent eıeleriniň/ nädogry görkezilmegi.

2. Şu maddanyň 1- nji böleginiň «a», «b» punktlarynda göz öňünde tutulan esaslara görä, patentiň berilmegine garşy bolunmagyna Apellıasion komissiıa şol şikaıatyň gowşan gününden beıläk alty aıyň içinde garamalydyr, patent eıesi şol şikaıat bilen tanyşdyrylmalydyr, şikaıat beren adam, şeıle hem patent eıesi şikaıata garalanda gatnaşyp bilerler. Şunda Apellıasion komissiıa şikaıata onda görkezilen delilleriň çäginde garaıar.

3. Apellıasion komissiıasynyň patent /wagtlaıyn patent/ berilmegine garşy çykylmagy barada kabul eden karary bilen ylalaşylmadyk mahalynda, taraplaryň her biri şol karar barada onuň kabul edilen pursatyndan beıläk alty aıyň içinde suda şikaıat edip biler, suduň çykaran karary bolsa gutarnyklydyr.

35-nji madda. Patentiň /wagtlaıyn patentiň/ güıjüniň ıöremeginiň möhletinden öň bes edilmegi

Patentiň /wagtlaıyn patentiň/ güıjüniň ıöremegi aşakdaky halatlarda möhletinden bes edilıär:

  • şu Kanunyň 4-nji, 26-njy maddalaryna laıyklykda patent /wagtlaıyn patent/ doly ıa kem-käsleıin hakyky däl diılip hasap edilende;
  • patent eıesiniň Türkmenpatente beren arzasy esasynda;
  • patentiň /wagtlaıyn patentiň/ güıjünde saklanmagy üçin tölemeli pajyň bellenen möçberde tölenilmedik wagtynda.

2. Türkmenpatent patentiň /wagtlaıyn patentiň/ güıjüniň ıöremeginiň möhletinden öň bes edilendigi hakyndaky maglumaty resmi bıulletende çap edıär.

36-njy madda. Haryt nyşany baradaky şahadatnamalaryň güıjüniň ıöredilmeginin bes edilmegi

1. Eger haryt nyşany şu Kanunyň 6-njy we 30-njy maddalarynda göz öňünde tutulan şertleriň bozulmagy esasynda bellige alnan /registrirlenen/ bolsa, onda haryt nyşany baradaky şahadatnama güıjüniň ıöreıän bütin möhletiniň dowamynda doly ıa-da kem-käsleıin hakyky däl diılip hasap edilip bilner.

2. Her bir fiziki ıa-da ıuridiki tarap görkezilen möhletde Appellıasion komissiıa haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň berilmegine garşy şikaıat berip biler.

Haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň berilmegine garşy çykylmagyna bu şikaıatyň gowşan gününden beıläk 6 aıyň içinde seredilmelidir. Şikaıat beren adamyň şeıle hem haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň eıesi şol şikaıata garalanda, oňa özüniň ıa-da öz wekilleriniň gatnaşmaga haky bardyr.

Apellıasion komissiıasynyň kabul eden kararyna Türkmenpatentiň başlygynyň garşylyknamasy boıunça täzeden seredilip bilner. Şeıle halatda Apellıasion komissiıanyň kabul eden karary gutarnyklydyr.

3. Aşakdaky halatlarda haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň güıjüniň ıöremegi bes edilıär:

  • on ıyllyk möhletiň tamamlanmagy sebäpli –eger haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň eıesi şu Kanunyň 16-njy maddasynda göz öňünde tutulyşy ıaly, ony uzaltmak hakynda haıyşnama bermese;
  • haryt nyşany baradaky şahadatnama şu madda laıyklykda hakyky däl diılip ykrar edilende;
  • ıuridiki tarap, haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň eıesi ıatyrylan mahalynda;
  • haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň eıesiniň Türkmenpatente beren arzasy esasynda.

4. Haryt nyşany baradaky şahadatnamanyň güıjüniň ıöremeginiň bes edilendigi hakyndaky maglumaty Türkmenpatent resmi bıulletende çap edıär.

37-nji madda. Rasionalizatorlyk teklip baradaky şaıatnamanyň güıjüniň ıöredilmeginiň bes edilmegi

Rasionalizatorlyk teklip baradaky şaıatnamanyň berilmegine islendik fiziki ıa-da ıuridiki tarap garşy çykyp biler hem-de ol aşakdaky halatlarda doly ıa-da kem-käcleıin hakyky däl diılip ykrar edilip bilner:

  • hödürlenen teklibi rasionalizatorlyk teklip diıip ykrar etmek üçin şu Kanunda bellenen talaplaryň bozulmagy sebäpli;
  • şaıatnamanyň şol teklibe birinjilik hukugy bolmadyk adamyň adyna berlenligi ıa-da şaıatnamada awtoryň ıa-da şärik awtorlaryň düzüminiň nädogry görkezilenligi sebäpli.

38-nji madda. Lisensiıa

1. Patentlenen oılap tapyşy, patentlenen senagat nusgasyny ıa-da bellige alnan haryt nyşanyny peıdalanmak isleıän her bir fiziki ıa-da ıuridiki tarap oılap tapyş ıa-da senagat nusgasy baradaky patentiň eıesinden ıa-da haryt nyşanynyň eıesinden lisensiıa /ygtyıarnama/ satyn almaga borçludyr.

Lisensiıa şertnamasy kesgitli möhlete baglaşylıar hem-de ol Türkmenpatentde bellige alynmaga /registrirlenmäge/ degişlidir hemem ol bellige alnan gününden başlap güıje girıär. Bellige alynmadyk lisenziıa şertnamasy hakyky däl diılip hasap edilıär.

2. Oılap tapyş baradaky patentiň /wagtlaıyn patentiň/ eıesi islendik fiziki ıa-da ıuridiki tarapa oılap tapyşy peıdalanmak hukugyny /açyk lisenziıa/ bermek hakyndaky arzany Türkmenpatente resmi bıulletende çap eder ıaly, berip biler. Şeıle halatda patentiň /wagtlaıyn patentiň/ güıjünde saklanmagy üçin tölenıän pajyň möcberi 5- prosenti azalıar, ıagny şeıle arzanyň çap edilen ıylynyň yzyndan gelıän ıyldan başlap azalıar.

İokarda görkezilen oılap tapyşy peıdalanmak isleıän adam patent eıesi bilen tölegler hakynda şertnama baglaşmaga borçludyr.

3. Türkmenistanyň goranmagynyň hem-de jemgyıetçilik tertibiniň bähbidi üçin, Türkmenistanyň Ministrler kabinetiniň senagat eıeçiligi obıektini patent eıesi bilen ylalaşman peıdalanmaga ygtyıar bermäge haky bardyr, ıöne şunda patent eıesine lisensiıanyň bazar nyrhyna laıyk öwez puly tölenilıär.

4. Kärhana oılap tapyşlary ulanmak esasynda önüm çykarmak üçin döwlet zakazy berlen bolsa, şol oılap tapyşlar baradaky patentler /wagtlaıyn patentler/ hem Türkmenistanyň başga fiziki ıa-da ıuridiki taraplaryna, şeıle hem daşary ıurt grażdanlaryna degişli bolsa, onda döwlet zakazyny berıän organ lisenziıa edinmegi üpjün edıär.

39-njy madda. Paj almak

Patent /wagtlaıyn patent/, haryt nyşany üçin şahadatnama bilen baglanyşykly ıuridik ähmiıetli hereketleriň amala aşyrylanlygy üçin paj alynıar. Paj Türkmenpatente tölenilıär.

Haısy hereketleriň amala aşyrylmagy üçin patent pajy alynıan bolsa, şeıle hereketleriň sanawyny, pajyň möçberini we ony tölemegiň möhletini, şeıle hem paç tölemek, onuň möçberini azaltmak üçin esas bolıan zatlary Türkmenistanyň Ministrler kabineti belleıär.

VII bölüm. SENAGAT EİEÇILIGINIŇ OBİEKTLERINIŇ DÖREDILMEGINI WE PEİDALANYLMAGYNY HÖWESLENDIRMEK

40-njy madda. Patent arkaly goralıan oılap tapyşlary, senagat nusgalaryny peıdalanmak baradaky ıeňillikler

Patent eıesi bolup durıan kärhananyň şu aşakdaky halatlarda alıan peıdasyna /girdejisine/, gazanıan walıutasyna ıeňillikli salgyt salynıar:

  • oılap tapyşy öz önümçiliginde peıdalanmagy netijesinde;
  • oılap tapyş baradaky lisenziıalary satmakdan;
  • lisenziıasy satyn alnan oılap tapyşy peıdalanmakdan;
  • patentlenen oılap tapyşy ulanmak esasynda täze tehnikany taııarlamakdan.

İeňillikleriň formalary we möçberi Türkmenistanyň Ministrler kabineti tarapyndan bellenıär.

41-nji madda. Oılap tapyşlaryň, senagat nusgalarynyň we rasionalizatorlyk teklipleriň awtorlarynyň sylaglanmak baradaky hukugy

Patentleri iş berijä ıa-da onuň oruntutaryna berlen, şeıle hem Türkmenistanyň oılap tapyşlar fonduna berlen hem-de jemgyıetçilik önümçiliginde peıdalanylan oılap tapyşlaryň we senagat nusgalarynyň awtorlarynyň sylaglanmaga haky bardyr.

Oılap tapyşyň, senagat nusgasynyň peıdalanylıanlygy üçin /patentiň güıjüniň ıöreıän möhletiniň dowamynda/ pul sylagyny patent eıeleri bolup durıan iş beriji ıa onuň oruntutary, şeıle hem Türkmenistanyň oılap tapyşlar fondy töleıär.

Sylagyň möçberi we formalary Türkmenistanyň Ministrler kabineti tarapyndan kesgitlenilıär.

Rasionalizatorlyk teklibiň awtorynyň /şärik awtorlarynyň/ onuň şol rasionalizatorlyk teklip üçin awtora şaıatnama beren kärhanada ulanylyp başlanan gününden beıläk iki ıylyň dowamynda sylaglanmaga haky bardyr.

Sylaglamagyň şertleri we möçberi Türkmenistanyň Ministrler kabineti tarapyndan kesgitlenilıär.

Türkmenistanyň Prezidenti Saparmyrat Türkmenbaşy
Aşgabat şäheri.1993-nji ıyl, 1-nji oktıabr.№ 867-HP.
e-mail: ast.info@science.gov.tm © 2003-2019, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy