Ylmy edaralar

Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň
Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar instituty

Baş sahypaYlymlar akademiżasy
Ylmy dolandyrmak we ylmy-barlag işleri guramak
Ylmy edaralar
Baş sahypa  Bize hat żaz  Atgarma
     

Döwlet ylmy-tehniki syýasaty
Ylmy dolandyrmak we ylmy-barlag işleri guramak
Maglumat
Taslamalar

Merkezi ylmy kitaphanasy
Arhiw




Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň
Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar instituty

Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar instituty türkmen dilini, edebiýatyny hem-de golýazma mirasyny ylmy esasda çuňňur öwrenilmegini has-da kämilleşdirmek maksady bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2019-njy ýylyň 29-njy ýanwarynda çykaran 1085 belgili Karary esasynda döredildi.

Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar institutynyň öňünde geljekde derwaýys wezipeleriň hatarynda ene dilimiziň hem-de edebiýatymyzyň häzirki zaman ýagdaýlaryny we taryhyny düýpli öwrenmek; halk döredijiligi, golýazma mirasy esasynda geçirilen derňewleriň ylmy netijeliligini gazanmak; müňýyllyklaryň dowamynda ynsan aň-paýhasynyň, akyl—düşünjesiniň ajaýyp miweleri bolan golýazma nusgalaryny toplamak hem-de täze tehnologiýalary ulanmak arkaly olary dikeltmek, timarlamak we abat saklamak boýunça işleri guramak, şeýle-de Hormatly Prezidentimiziň tassyklap beren Döwlet maksatnamalary boýunça Etrek-Gürgen, Ahal-Sarahs, Mary-Hyrat, Lebap-Balh, Köneürgenç-Horezm mekdepleri esasynda nusgawy akyldarlarymyzyň eserlerini we türkmen edebiýatynyň gadymy taryhyny ylmy taýdan çuňňur öwrenmek babatynda maksatnamalaýyn işleri ýerine ýetirmeklik durýar.

Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar institutynda «Häzirki zaman türkmen dili we taryhy», «Sözlükçilik, adalgaşynaslyk we dil medeniýeti», «Türkmen edebiýaty we edebi gatnaşyklar», «Tekstologiýa we edebi miras», «Türkmen taryhynyň golýazma çeşmeleri», «Halk döredijiligi», «Ylmy teswir we gözegçilik», «Rejeleýiş we abat saklaýyş» atly 8 sany bölüm, Fonetika barlaghanasy hem-de «Miras» žurnaly netijeli ylmy-barlaglaryň, barlaghana derňewleriniň, rejeleýiş işleriniň göwnejaý alnyp barylmagyna doly mümkinçilikler döredýär.

Magtymguly adyndaky Dil, edebiýat we milli golýazmalar institutynda 4 sany Döwlet maksatnamasynyň Meýilnamalarynda bellenilen wezipelerden ugur alnyp, türkmen diliniň, edebiýatynyň we golýazma mirasynyň möhüm meselelerini öz içine alýan düýpli ylmy derňewleri geçirmek, ylmy monografiýalary ýazmak, dürli ugurly sözlükleri düzmek, türkmen diliniň we edebiýatynyň taryhyna degişli köp jiltlikleri redaktirläp, neşire taýýarlamak, türkmen halk döredijiligine degişli ýygyndylary çapa taýýarlamak, golýazma çeşmelerini öwrenmek bilen bagly işler ýerine ýetirilýär.

Institutyň alymlary tarapyndan taýýarlanan Beýik Ýüpek ýolynyň medeni gatnaşyklaryň rowaçlanmagyndaky hyzmatyny açyp görkezýän «Beýik Ýüpek ýoly: medeni gatnaşyklar we türkmen halkynyň ruhy dünýäsy» atly kitap hem-de türkmen diliniň fonetik gurluşyna we fonetikanyň ylym hökmünde öwrenýän meselelerine bagyşlanan iki kitapdan ybarat bolan uly göwrümli ,,Türkmen diliniň fonetikasy" atly jiltlik «Ylym» neşirýatynda çap bolup çykdy.

Institutyň alymlary ilkinji ýazuw ýadygärlikleri bolan «Awesta» ýadygärligi, oguz-orhon ýazgylary, «Kitaby dädem Gorkut» şadessany, Ýusup Balasagunlynyň «Kutadgu bilig» eseri, Mahmyt Kaşgarlynyň «Diwanu lugat-it türk» sözlügi we Gündogar golýazmalary, şeýle hemtürkmen edebiýatynyň iň gadymy we orta asyrlar döwrüniň görnükli wekilleri bolan Horezminiň, Mahmyt Zamahşarynyň, Hoja Ahmet Ýasawynyň, Gul Süleýmanyň, Ahmet Burhaneddin Siwaslynyň, Jelaleddin Rumynyň, Ýunus Emräniň, Seýit Nesiminiň, Garajaoglanyň, Jahanşa Hakyky Garagoýunlynyň, Zahyreddin Babyryň, Muhammet Baýram hanyň we beýleki onlarça söz ussatlarynyň döredijiligi bilen baglanyşykly ylmy derňewleri alyp barýarlar. Institutda milli mirasymyz bolan golýazma çeşmelerine teswir bermek, rejelenmägä mätäç golýazmalary rejelemek we kompýuterleşdirmek, golýazma maglumatlaryny kartotekalaşdyrmak, golýazmalary surata düşürip, elektron ýazga geçirmek işleri dowam etdirilýär.

Türkmen halkynyň taryhyna, sungatyna, edebi-medeni mirasyna degişli çeşmeleri, golýazmalary, halk döredijilik eserlerini gözläp tapmak, Türkmenistana getirmek, ylmy esasda öwrenmek, terjime etmek we halka ýetirmek maksady bilen, daşary ýurtlaryň ylmy merkezlerinde, kitaphanalarynda, golýazmalar hazynalarynda saklanýan gadymy golýazmalaryň surat, kserokopiýa, elektron nusgalary ata Watanymyza getirmek meseleleri hemişe üns merkezinde durýar.

Institut halkara guramalary bilen hyzmatdaşlyk etmek meselesine aýratyn ähmiýet berýär. Institut Saud Arabystany Patyşalygynyň patyşa Abdul-Aziz adyndaky Ylmy merkeziniň arasynda özara ylmy hyzmatdaşlyk etmek hakyndaky Ähtnamany ýerine ýetirmek bilen bagly Maksatnama gol çekişdi. Tähran şäherinde Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasynyň Medeniýet institutynyň hem-de Eýran Yslam medeniýeti we gatnaşyklary guramasynyň bilelikde gurnan ylmy-amaly maslahata gatnaşyldy. Şeýle-de institutyň alymlary Saud Arabystany Patyşalygynyň Er-Riýad şäherindindäki Ylmy aragatnaşyk we gözlegler merkeziniň geçiren Aziýa ýurtlarynyň arap dilinini öwrenijileriň maslahatyna, Türkiýe Respublikasynyň Mersin şäherinde geçirilen II Halkara Ortaýer deňzi ylmy maslahatyna gatnaşdylar.


e-mail: ast.info@science.gov.tm © 2003-2019, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy