Habarlar

Köıtendagyň täze tapyndylary

Baş sahypaYlymlar akademiıasy
Maglumat
Habarlar
Baş sahypa  Bize hat ıaz  Atgarma

Döwlet ylmy-tehniki syýasaty
Ylmy dolandyrmak we ylmy-barlag işleri guramak
Maglumat
Taslamalar

Merkezi ylmy kitaphanasy
Arhiw




|< < Spisok > >| 

2013-06-21

İUNESKO-nyň halkara bilermenleriniň türkmen ornitologlary bilen Köıtendaga bolan üçünji ekspedisiıasynyň çäklerinde geçirilen meıdan gözlegleri netijesinde guşlaryň ıerli görnüşleri üçin iki sany räze görnüşini ıüze çykardylar

Zoolog professor E.Rustamowyň belleışi ıaly, Hojagurban şäherçesiniň töwereginde günbatar gerişleriň eňňitlerinde ikatıok görnüşli topara degşli bolan ene aziıa koeli ıüze çykarydy. Guşlaryň bu görnişi Hindistanyň çäklerinde ıaşaıar, Türkmenistanyň we bütin Orta Aziıanyň çäklerinde bolsa ilkinji sapar ıüze çykaryldy. Onuň golaı ıaıran sebtleri gündogar Päkistandyr, ıagny Köıtendagdan 600 km günortadadyr. Koeliň adaty ikatıokdan çalaja uly göwresi bar. Alymlar bu guşa gözegçiligi dowam etdirıärler. Ol ıaş ıorunjaly we tut agajy, maklıura, garagaç we garaly ekilen 4 ga uly bolmadyk çäklerde ıaşaıar. Görlüp otyrylsa koel özüniň köp wagtyny tut şahalarynda geçirip, onuň miwelerini işdämen iııär ekeni.

İakynda neşir edilen Türkmenistanyň guşlarynyň 420-si barada maglumat-kesgitleıji kitapçasynda eııäm aziıa koelesi barada gysgajyk oçerk hem taııarlanyldy. Guşlar baradaky bu kesgitleme golaı wagtda Magtymgulay adyndaky Baş milli kitaphana, ıurduň beıleki kitaphanalaryna, okuw we ylmy ojaklaryna gowşar. Ornitologlar sebit üçin täze görnüşi täsin tapyndy hökmünde surat şekilleri bolsa Türkmenistanyň Milli taryh muzeıine bermegi göz öňünde tutıarlar.

Köıtendag goraghanasynyň günorta-günbatar böleginiň 2 müň metre golaı belentligindäki Maıdan tebigy çäklerde öň diňe Badhyz pisseliginde gabat gelıän hindi žulany hasaba alyndy. Häzirki wagtda bolsa ol Köıtendagyň arçalyklaryna aralaşan bolmagy mümkin.

Köıtendag özüniň ösümlik we haıwanat dünıäsi bilen şöhratlanıar. Karst gowaklar ulgamynyň ıerasty köllerinde köıtendag kör balygy ıaşaıar. Bu endemiki balyk Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizildi. Bu ıerleriň biodürliliginiň endemiki wekilleriniň köp sanlysy Milli gyzyl kitaba girizildi. Kitaba girizilen bu ıeriniň ösümliklerden Hohlowyň ıyrtyk ıaprakly ösümligini, Lipşisanyň şorasyny, Gordıaginiň kleomesini, Nikitiniň esparsetini, çigildemi we Wiktoryň ungerniıasyny görkezmek bolar. Haıwanat dünıäsinden bolsa – Fedçenkonyň we Doliniň tomazaklaryny, garlyk mollıusklaryny, täjik agsylyny we gündogar gömülgenini, owadan guşlaryň biri bolan – mör-möjek iııän behişdi guşy we burma şahly geçini ıa-da marhury görkezmek bolar. Türkmenistanyň çäklerinde ıaşaıan we ösıän häıwanat we ösümlik dünıäsini bu sanawlary diňe Köıtendagyň dag gerişleri we Köıten derıasynyň jülgesi bilen baglanyşyklydyr.

İelena Dolgowa

Türkmenistan: altyn asyr

|< < Spisok > >| 
e-mail: ast.info@science.gov.tm © 2003-2019, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy